Van bướm inox tay quay

Van bướm inox tay quay là gì?

Van bướm inox tay quay là loại van công nghiệp dùng để đóng, mở hoặc điều tiết lưu lượng dòng chảy trong đường ống, có thân và đĩa van làm từ thép không gỉ (inox 304, inox 316 hoặc inox CF8, CF8M), được vận hành thủ công thông qua bộ tay quay kết hợp hộp số. Khác với van bướm tay gạt chỉ cần bẻ một góc 90 độ, van bướm tay quay có thêm hộp số bánh vít trục vít, giúp người vận hành quay vô lăng nhiều vòng để đóng mở van nhẹ nhàng và chính xác hơn. 

Vì vậy loại van này thường được chọn cho các đường ống có kích thước lớn, từ DN150 trở lên, nơi lực cản của dòng chảy và áp suất khiến tay gạt khó thao tác. Nhờ vật liệu inox, van có khả năng chống ăn mòn, chống gỉ sét và đảm bảo vệ sinh, phù hợp với nhiều môi trường làm việc khắt khe như thực phẩm, hóa chất nhẹ, nước sạch hay nước thải.

Cấu tạo và thông số kỹ thuật của Van bướm inox tay quay

Một chiếc van bướm inox tay quay gồm các bộ phận chính là thân van, đĩa van, trục van, gioăng làm kín và cụm tay quay hộp số. Thân van thường được đúc nguyên khối từ inox, có dạng vòng tròn mỏng và được thiết kế theo kiểu kẹp (wafer), kiểu tai bích (lug) hoặc kiểu mặt bích hai đầu để lắp vào đường ống. 

Đĩa van có hình tròn, nằm ở giữa lòng van và quay quanh trục để điều tiết dòng chảy. Đĩa thường làm từ inox 304 hoặc 316, bề mặt được đánh bóng để giảm ma sát và hạn chế bám cặn. Trục van truyền chuyển động từ tay quay xuống đĩa, thường được chế tạo bằng inox 410, 420 hoặc 304 có độ cứng cao, chịu được mô men xoắn lớn. 

Gioăng làm kín nằm ở lòng thân van, ôm sát chu vi đĩa khi van đóng, thường làm từ EPDM, NBR, Viton hoặc PTFE tùy loại lưu chất và nhiệt độ làm việc. Cuối cùng là cụm hộp số tay quay, bên trong gồm bộ bánh vít và trục vít, bên ngoài là vô lăng để người dùng thao tác, kèm chỉ thị vị trí đóng mở giúp theo dõi trạng thái van.

Bảng thông số kỹ thuật: Van bướm inox tay quay

Thông số chung

Vật liệu cấu tạo

Kích thước (loại Wafer)

Nguyên lý hoạt động của Van bướm inox tay quay

Van bướm inox tay quay hoạt động theo nguyên lý quay đĩa van một góc 90 độ quanh trục để mở hoặc đóng dòng chảy. Khi người vận hành xoay vô lăng, chuyển động quay được truyền vào hộp số, nơi trục vít ăn khớp với bánh vít để giảm tốc và khuếch đại lực. 

Bánh vít tiếp tục truyền chuyển động xuống trục van, làm đĩa van xoay dần. Khi đĩa van nằm song song với hướng dòng chảy, lưu chất đi qua gần như tự do và van ở trạng thái mở hoàn toàn. Khi đĩa van xoay vuông góc với dòng chảy, mép đĩa ép sát vào gioăng làm kín và chặn hoàn toàn lưu chất, van ở trạng thái đóng. 

Nếu giữ đĩa ở các góc trung gian, người dùng có thể điều tiết lưu lượng theo nhu cầu. Nhờ cơ cấu hộp số tự hãm, đĩa van được giữ ổn định tại vị trí đã chọn mà không bị dòng chảy đẩy ngược lại, đây là điểm mạnh so với van tay gạt.

Ưu nhược điểm của Van bướm inox tay quay

Về ưu điểm, trước hết van làm từ inox nên chống ăn mòn và chống gỉ rất tốt, độ bền cao và tuổi thọ dài, ngay cả trong môi trường ẩm ướt hoặc có hóa chất nhẹ. Việc vận hành bằng tay quay giúp đóng mở nhẹ nhàng, ít tốn sức dù đường ống lớn, đồng thời cho phép điều chỉnh lưu lượng chính xác và giữ vị trí ổn định. 

Van có kết cấu gọn, trọng lượng nhẹ hơn nhiều loại van khác cùng kích thước như van cổng hay van bi cỡ lớn, nên dễ lắp đặt và tiết kiệm không gian. Giá thành hợp lý so với các dòng van điều khiển điện hoặc khí nén, không cần nguồn điện hay khí nén để hoạt động, và chi phí bảo trì thấp do cấu tạo đơn giản.

Về nhược điểm, vì đĩa van luôn nằm trong lòng dòng chảy nên van gây ra một mức tổn thất áp suất nhất định, dù nhỏ hơn nhiều loại van khác. Van không phù hợp với những lưu chất chứa nhiều tạp chất rắn sắc cạnh vì dễ làm mòn gioăng và đĩa. Khả năng chịu áp suất và nhiệt độ cao bị giới hạn bởi vật liệu gioăng. 

Ngoài ra, tốc độ đóng mở chậm hơn tay gạt và các dòng van tự động, nên không thích hợp cho những hệ thống cần đóng mở nhanh hoặc điều khiển từ xa. Giá của van inox cũng cao hơn van gang hay van nhựa cùng kích thước.

Ứng dụng của Van bướm inox tay quay

Nhờ ưu điểm về vật liệu và khả năng vận hành thuận tiện, van bướm inox tay quay được sử dụng rộng rãi trong nhiều lĩnh vực. Trong ngành thực phẩm và đồ uống, van dùng trên các đường ống dẫn sữa, bia, nước giải khát, nước tương hay dầu ăn vì inox đảm bảo vệ sinh và không làm biến đổi chất lượng sản phẩm. Trong ngành dược phẩm và hóa mỹ phẩm, van đáp ứng yêu cầu về độ sạch và khả năng chống ăn mòn. 

Ở các hệ thống cấp thoát nước, xử lý nước sạch và nước thải, van giúp kiểm soát dòng chảy cho các tuyến ống đường kính lớn. Van cũng xuất hiện trong hệ thống phòng cháy chữa cháy, hệ thống điều hòa không khí trung tâm, nhà máy hóa chất, nhà máy giấy, dệt nhuộm, hệ thống lò hơi, đường ống dẫn dầu và khí, cũng như các công trình công nghiệp và dân dụng khác, nơi cần một loại van bền bỉ, dễ thao tác và hoạt động ổn định.

Hướng dẫn sử dụng Van bướm inox tay quay

Trước khi lắp đặt, cần kiểm tra kỹ van để chắc chắn không có vết nứt, biến dạng, gioăng còn nguyên vẹn và đĩa van xoay trơn tru. Đường ống phải được vệ sinh sạch cặn bẩn, xỉ hàn và mặt bích cần song song, đồng tâm để tránh làm hỏng gioăng. 

Khi lắp, đặt van vào giữa hai mặt bích, siết bu lông theo thứ tự chéo đối xứng và siết đều tay để lực ép phân bố đồng đều, tránh siết lệch gây rò rỉ. Nên để đĩa van ở vị trí hé mở nhẹ khi lắp để không làm đĩa va chạm vào mặt bích hoặc ống.

Khi vận hành, để mở van, người dùng xoay vô lăng ngược chiều kim đồng hồ cho đến khi chỉ thị vị trí báo van mở hoàn toàn. Để đóng van, xoay vô lăng theo chiều kim đồng hồ đến khi đĩa van ép sát gioăng và không thể quay thêm. 

Nếu cần điều tiết lưu lượng, dừng tay quay ở góc mở mong muốn và quan sát chỉ thị trên hộp số. Thao tác nên thực hiện đều tay, nhẹ nhàng, không dùng thêm cần nối hay công cụ để tăng lực vì có thể làm hỏng bộ truyền động.

Lưu ý khi sử dụng Van bướm inox tay quay

Cần chọn đúng loại van phù hợp với lưu chất, áp suất và nhiệt độ làm việc, đặc biệt là vật liệu gioăng, vì chọn sai có thể gây rò rỉ hoặc hỏng nhanh. Không nên vận hành van vượt quá áp suất và nhiệt độ định mức của nhà sản xuất. Với những đường ống có nhiều cặn rắn, nên lắp thêm lọc y phía trước để bảo vệ gioăng và đĩa van. Khi van không được sử dụng trong thời gian dài, nên định kỳ xoay đóng mở vài lần để tránh kẹt trục và dính gioăng. 

Cần kiểm tra định kỳ độ kín của gioăng, tình trạng bu lông, độ trơn của hộp số và bổ sung mỡ bôi trơn khi cần. Trước khi bảo dưỡng hay tháo van, phải xả áp và ngắt dòng chảy trên đường ống để đảm bảo an toàn. Cuối cùng, nên mua van từ nhà cung cấp uy tín, có đầy đủ chứng chỉ chất lượng xuất xứ để đảm bảo vật liệu inox đúng chuẩn và van hoạt động bền bỉ lâu dài.