Van bướm điện mặt bích

Van bướm điện mặt bích là gì?

Van bướm điện mặt bích là loại van công nghiệp dùng để đóng, mở hoặc điều tiết lưu lượng dòng chảy trong đường ống, được vận hành bằng bộ điều khiển điện (actuator) thay cho tay gạt hay tay quay thông thường, và được kết nối với đường ống thông qua hai đầu mặt bích có sẵn lỗ bu lông. Cái tên "van bướm" xuất phát từ hình dạng đĩa van tròn, khi xoay trong lòng ống trông giống như cánh bướm đang vỗ. 

Nhờ sự kết hợp giữa thân van kiểu mặt bích chắc chắn và bộ điều khiển điện tiện lợi, dòng sản phẩm này được sử dụng rất phổ biến trong các hệ thống cấp thoát nước, xử lý nước thải, phòng cháy chữa cháy, hệ thống HVAC, thực phẩm, hóa chất và nhiều ngành công nghiệp khác. Người vận hành chỉ cần phát lệnh từ nút bấm, tủ điều khiển hoặc hệ thống tự động hóa PLC là van sẽ tự động đóng mở, không cần phải có mặt trực tiếp tại vị trí lắp đặt, đặc biệt hữu ích với các van có kích thước lớn hoặc đặt ở nơi khó tiếp cận.

Cấu tạo và thông số kỹ thuật của Van bướm điện mặt bích

Về cấu tạo, van bướm điện mặt bích gồm hai phần chính là thân van và bộ truyền động điện. Phần thân van bao gồm thân van có hai đầu mặt bích, đĩa van, trục van, gioăng làm kín (seat) và các chi tiết phụ như bạc đỡ, vòng đệm. Thân van thường được đúc từ gang cầu, thép carbon hoặc inox 304, inox 316 tùy môi trường sử dụng. 

Đĩa van có thể làm bằng gang cầu mạ epoxy, inox, thép hoặc hợp kim đồng, còn trục van thường làm bằng inox 410 hoặc inox 304 để chịu được lực xoắn khi vận hành. Gioăng làm kín thường dùng cao su EPDM, NBR cho môi trường nước và khí thông thường, hoặc PTFE khi cần chịu hóa chất và nhiệt độ cao hơn. 

Phần bộ truyền động điện gồm động cơ, hộp số giảm tốc, cơ cấu công tắc hành trình, công tắc giới hạn mô-men xoắn, bo mạch điều khiển, đèn hoặc màn hình chỉ thị vị trí và tay quay dự phòng để vận hành thủ công khi mất điện.

Bảng thông số kỹ thuật Van bướm điện mặt bích

Thông số van

Thông số bộ điều khiển điện (Actuator)

Nguyên lý hoạt động của Van bướm điện mặt bích

Nguyên lý hoạt động của van bướm điện mặt bích dựa trên chuyển động quay một phần tư vòng của đĩa van quanh trục. Khi nhận được tín hiệu điều khiển từ nút bấm, tủ điện hoặc hệ thống PLC, động cơ điện trong bộ actuator quay và truyền chuyển động qua hộp số giảm tốc để tăng mô-men xoắn, từ đó làm trục van quay theo. 

Trục van gắn chặt với đĩa van nên đĩa van sẽ xoay theo trục một góc tối đa 90 độ. Khi đĩa van nằm vuông góc với hướng dòng chảy, mép đĩa ép sát vào gioăng cao su và van ở trạng thái đóng hoàn toàn, chất lỏng không thể đi qua. Khi đĩa van xoay về vị trí song song với hướng dòng chảy, van ở trạng thái mở hoàn toàn và lưu chất đi qua với trở lực thấp nhất. 

Nếu đĩa van dừng ở một góc trung gian, lưu lượng sẽ được điều tiết tương ứng với độ mở. Các công tắc hành trình sẽ cắt điện động cơ khi đĩa van đến đúng vị trí đóng hoặc mở, còn công tắc mô-men bảo vệ động cơ khi có vật cản làm kẹt đĩa, đồng thời tín hiệu phản hồi về tủ điều khiển giúp người vận hành biết chính xác trạng thái của van.

Ưu nhược điểm của Van bướm điện mặt bích

Ưu điểm lớn nhất của van bướm điện mặt bích là khả năng điều khiển từ xa và tự động hóa, giúp tiết kiệm nhân công, tăng độ chính xác và an toàn cho hệ thống, nhất là với những đường ống kích thước lớn mà thao tác thủ công rất nặng nhọc. Thiết kế của van gọn nhẹ hơn nhiều so với van cổng hay van cầu cùng kích cỡ, nên dễ vận chuyển, lắp đặt và tiết kiệm không gian. 

Van đóng mở nhanh, chỉ cần xoay 90 độ, trở lực dòng chảy nhỏ, độ kín tốt nhờ gioăng cao su đàn hồi và giá thành hợp lý so với nhiều loại van điều khiển khác. Kiểu kết nối mặt bích giúp mối nối chắc chắn, chịu áp tốt, dễ tháo lắp để bảo trì hoặc thay thế mà không phải cắt ống. Ngoài ra, van có thể tích hợp nhiều chế độ điều khiển và tay quay dự phòng nên linh hoạt trong các tình huống khác nhau.

Bên cạnh đó, sản phẩm cũng có một số hạn chế cần cân nhắc. Do đĩa van luôn nằm trong lòng ống, nó gây ra một mức tổn thất áp suất nhất định ngay cả khi van mở hoàn toàn. Khả năng làm kín của van bướm thường không tuyệt đối bằng van bi hoặc van cầu trong các điều kiện áp suất rất cao hay nhiệt độ rất lớn, và gioăng cao su có thể bị lão hóa theo thời gian hoặc không phù hợp với một số hóa chất mạnh. 

Van không thích hợp với môi trường có nhiều chất rắn lớn hoặc cặn bám dễ làm kẹt đĩa. Cuối cùng, chi phí đầu tư ban đầu cao hơn van tay gạt hay van tay quay do có thêm bộ điều khiển điện, và van phụ thuộc vào nguồn điện nên cần có phương án dự phòng khi mất điện.

Ứng dụng của Van bướm điện mặt bích

Van bướm điện mặt bích được ứng dụng rộng rãi nhờ tính linh hoạt và khả năng tự động hóa. Trong lĩnh vực cấp thoát nước, van thường được lắp tại các trạm bơm, nhà máy xử lý nước sạch, nước thải và hệ thống tưới tiêu quy mô lớn để điều tiết lưu lượng và đóng ngắt tuyến ống theo chương trình định sẵn. 

Trong hệ thống phòng cháy chữa cháy, van giúp đóng mở nhanh các nhánh đường ống khi cần. Ở các tòa nhà cao tầng, trung tâm thương mại và nhà xưởng, van được dùng trong hệ thống điều hòa không khí, làm mát trung tâm, chiller và tháp giải nhiệt. 

Trong công nghiệp thực phẩm, đồ uống, dược phẩm, van làm từ inox với gioăng đạt chuẩn vệ sinh đáp ứng yêu cầu khắt khe về an toàn. Ngành hóa chất, dầu khí, nhiệt điện, giấy, dệt nhuộm, xi măng cũng sử dụng loại van này để điều khiển dòng chất lỏng, khí hoặc bùn loãng, miễn là vật liệu thân, đĩa và gioăng được chọn đúng với đặc tính của lưu chất.

Hướng dẫn sử dụng Van bướm điện mặt bích

Để sử dụng van đúng cách, trước hết cần chọn van phù hợp với đường kính ống, áp suất, nhiệt độ, loại lưu chất và nguồn điện sẵn có tại công trình. Khi lắp đặt, hãy làm sạch đường ống và hai mặt bích, đặt van vào vị trí giữa hai mặt bích đối diện với gioăng đúng chuẩn, siết các bu lông theo thứ tự đối xứng chéo nhau để lực ép phân bố đều, tránh làm biến dạng thân van hoặc gây rò rỉ. 

Trước khi siết hoàn toàn, nên để đĩa van ở trạng thái hé mở nhẹ để không bị kẹt hay va vào thành ống. Sau đó đấu nối dây điện cho bộ truyền động theo sơ đồ của nhà sản xuất, kiểm tra kỹ nguồn cấp, dây tiếp địa và tín hiệu điều khiển. Khi chạy thử, nên thao tác bằng tay quay dự phòng trước để chắc chắn đĩa van quay trơn tru, rồi mới cấp điện và cho van chạy thử vài chu kỳ đóng mở. 

Khi đó, cần kiểm tra hành trình đóng mở có đúng vị trí, công tắc hành trình hoạt động chính xác và tín hiệu phản hồi về tủ điều khiển có đúng hay không. Sau khi hiệu chỉnh xong, van có thể được đưa vào vận hành tự động thông qua nút bấm, công tắc hoặc hệ thống PLC.

Lưu ý khi sử dụng Van bướm điện mặt bích

Trong quá trình sử dụng, cần đảm bảo van luôn làm việc trong giới hạn áp suất, nhiệt độ và loại lưu chất cho phép, vì dùng sai thông số sẽ làm gioăng nhanh hỏng và có thể gây rò rỉ hoặc hư hại thiết bị. Người dùng nên kiểm tra định kỳ tình trạng gioăng, trục van, các mối nối bu lông và bộ truyền động, đồng thời bôi trơn các chi tiết chuyển động theo khuyến cáo của nhà sản xuất. 

Bộ điều khiển điện cần được bảo vệ khỏi nước, bụi, độ ẩm quá cao và rung động mạnh, đồng thời hộp đấu dây phải được đóng kín sau khi lắp đặt. Tuyệt đối không dùng tay quay dự phòng khi động cơ đang chạy và phải ngắt nguồn điện trước khi bảo trì để đảm bảo an toàn. 

Nếu van lâu ngày không hoạt động, nên cho đóng mở thử định kỳ để tránh đĩa van bị kẹt do cặn bẩn hoặc gỉ sét. Cuối cùng, hãy lựa chọn nhà cung cấp uy tín, sản phẩm có đầy đủ chứng nhận chất lượng, nguồn gốc rõ ràng và chế độ bảo hành, hỗ trợ kỹ thuật tốt, vì điều đó quyết định trực tiếp đến độ bền và hiệu quả vận hành lâu dài của cả hệ thống.