Van bướm tay gạt PVC

Van bướm tay gạt PVC là gì?

Van bướm tay gạt PVC là loại van công nghiệp dùng để đóng, mở hoặc điều tiết lưu lượng chất lỏng trong đường ống, có thân và đĩa van được chế tạo từ nhựa PVC-U (Polyvinyl Chloride không hóa dẻo) và được vận hành bằng tay gạt. 

Chỉ cần xoay tay gạt một góc 90 độ, đĩa van sẽ chuyển từ trạng thái đóng hoàn toàn sang mở hoàn toàn hoặc ngược lại. Cách vận hành này nhanh, nhẹ nhàng và không đòi hỏi nhiều lực, phù hợp với những hệ thống cần thao tác thường xuyên.

Khác với van bướm inox 304 vốn nổi tiếng về độ bền cơ học và khả năng chịu nhiệt, van bướm PVC phát huy thế mạnh ở môi trường có tính ăn mòn cao như axit, kiềm, muối và nhiều loại hóa chất công nghiệp. 

PVC không bị gỉ sét, không bị oxy hóa nên tuổi thọ trong các môi trường này thường tốt hơn kim loại. Trọng lượng nhẹ và giá thành hợp lý cũng giúp dòng van này được ưa chuộng trong các hệ thống xử lý nước, hóa chất và nuôi trồng thủy sản tại Việt Nam.

Cấu tạo và thông số kỹ thuật của Van bướm tay gạt PVC

Một chiếc van bướm tay gạt PVC có cấu tạo khá gọn gàng, gồm thân van, đĩa van, trục van, gioăng làm kín và bộ phận tay gạt. Thân van làm từ nhựa PVC-U nguyên sinh, thường có dạng kẹp (wafer) hoặc dạng lug, được lắp vào giữa hai mặt bích của đường ống và siết chặt bằng bu lông. Đĩa van có hình tròn, được đặt trong lòng thân van và gắn cố định với trục.

Khi đĩa quay, tiết diện dòng chảy thay đổi và qua đó điều khiển được lưu lượng. Trục van thường làm bằng inox 304 hoặc inox 316 để đảm bảo độ cứng vững khi truyền lực xoay từ tay gạt xuống đĩa, đồng thời chống ăn mòn tốt. Giữa thân van và đĩa van là lớp gioăng làm kín bằng cao su EPDM hoặc FKM (Viton). 

EPDM phù hợp với nước, axit loãng và kiềm, còn FKM chịu được nhiều loại hóa chất mạnh hơn, đặc biệt là các dung môi và axit đậm đặc. Tay gạt thường có thiết kế khóa nấc nhiều vị trí, cho phép cố định đĩa van ở các góc mở khác nhau, thuận tiện khi cần điều tiết lưu lượng.

Bảng thông số kỹ thuật Van bướm tay gạt PVC (PVC-U)

Thông số chung

Vật liệu cấu tạo

Kích thước (dạng Wafer)

Nguyên lý hoạt động của Van bướm tay gạt PVC

Nguyên lý hoạt động của van bướm tay gạt PVC dựa trên chuyển động quay của đĩa van quanh trục trung tâm. Khi tay gạt song song với đường ống, đĩa van nằm dọc theo hướng dòng chảy và van ở trạng thái mở hoàn toàn, lưu chất đi qua với tổn thất áp suất thấp. Khi xoay tay gạt vuông góc với đường ống, đĩa van quay 90 độ, ép sát vào gioăng cao su và chặn hoàn toàn dòng chảy nên van đóng kín. 

Ở các góc trung gian, đĩa van chỉ che một phần tiết diện ống, nhờ đó người dùng có thể điều chỉnh lưu lượng theo nhu cầu. Lực xoay từ tay người vận hành được truyền qua trục xuống đĩa, còn gioăng cao su có tác dụng bù trừ sai lệch nhỏ và đảm bảo độ kín khít khi van đóng. Vì hành trình đóng mở ngắn nên van có thể thao tác chỉ trong vài giây.

Ưu điểm và nhược điểm của Van bướm tay gạt PVC

Ưu điểm lớn nhất của van bướm tay gạt PVC là khả năng chống ăn mòn vượt trội. Sản phẩm gần như không bị ảnh hưởng bởi nước biển, nước thải, axit và kiềm ở nồng độ thông thường, nên không cần sơn phủ hay bảo dưỡng chống gỉ như van gang hoặc van thép. Van có trọng lượng nhẹ hơn nhiều so với van kim loại cùng kích thước, giúp việc vận chuyển, lắp đặt và treo trên đường ống dễ dàng, đồng thời giảm tải cho hệ thống giá đỡ. 

Cấu tạo đơn giản, kích thước nhỏ gọn và thao tác nhanh là những lợi thế khác, cộng với giá thành thấp hơn đáng kể so với van inox hoặc van lót nhựa. Bề mặt trong của PVC trơn nhẵn nên ít bám cặn, hạn chế tắc nghẽn và giữ cho dòng chảy ổn định. Ngoài ra, vật liệu PVC không dẫn điện, không ảnh hưởng đến chất lượng nước nên có thể dùng cho nhiều hệ thống cấp thoát nước.

Bên cạnh đó, sản phẩm cũng có những hạn chế cần lưu ý. Khả năng chịu nhiệt của PVC kém, thường chỉ làm việc tốt dưới 60 độ C, nên không phù hợp với hơi nóng hay nước nóng. Độ bền cơ học cũng thấp hơn kim loại, van dễ nứt vỡ khi chịu va đập mạnh, siết bu lông quá lực hoặc để ngoài trời nắng gắt trong thời gian dài mà không có biện pháp che chắn. 

Dải áp suất làm việc của van cũng không cao bằng van inox hay van thép. Bên cạnh đó, PVC không tương thích với một số dung môi hữu cơ như axeton, xeton hay một số loại hydrocarbon thơm, vì chúng làm trương nở và hư hỏng vật liệu.

Ứng dụng của Van bướm tay gạt PVC

Nhờ đặc tính chống ăn mòn và giá thành hợp lý, van bướm tay gạt PVC được sử dụng rộng rãi trong nhiều lĩnh vực. Trong ngành xử lý nước và nước thải, van được lắp trên các đường ống dẫn nước thô, nước sau xử lý, hệ thống lọc và bể chứa hóa chất khử trùng. Ngành công nghiệp hóa chất dùng van này để điều khiển dòng axit, kiềm và dung dịch muối ở nồng độ phù hợp. 

Trong nuôi trồng thủy sản, đặc biệt là các trại tôm và cá nuôi bằng nước mặn hoặc nước lợ, van PVC chịu được môi trường muối tốt, giảm hẳn tình trạng gỉ sét mà van kim loại thường gặp. Van cũng xuất hiện trong hệ thống tưới tiêu nông nghiệp, hồ bơi, nhà máy mạ điện, ngành thực phẩm ở các công đoạn phụ trợ và hệ thống làm mát nước không nóng. Ở những nơi cần thay thế van kim loại bị ăn mòn nhanh, van bướm PVC thường là giải pháp tiết kiệm chi phí.

Hướng dẫn sử dụng Van bướm tay gạt PVC

Trước khi lắp đặt, bạn cần kiểm tra van có nguyên vẹn, không nứt vỡ, gioăng không bị biến dạng và đĩa van quay trơn tru. Đường ống cũng phải được làm sạch, loại bỏ mảnh vụn, cặn bẩn hoặc xỉ hàn có thể làm xước gioăng hay kẹt đĩa van. Hãy chọn đúng loại mặt bích tương thích với van, đặt van vào giữa hai mặt bích sao cho tâm van trùng với tâm ống, rồi luồn bu lông qua các lỗ. 

Khi lắp, nên để đĩa van hé mở nhẹ để tránh đĩa va vào mặt bích khi siết. Việc siết bu lông cần thực hiện từ từ theo thứ tự chéo, siết đều tay từng bước, tuyệt đối không siết dồn một phía vì PVC giòn và dễ nứt. Sau khi lắp xong, hãy xoay thử tay gạt qua lại vài lần để chắc chắn van hoạt động nhẹ nhàng.

Trong quá trình vận hành, bạn xoay tay gạt 90 độ theo chiều kim đồng hồ để đóng và ngược chiều kim đồng hồ để mở. Khi cần điều tiết lưu lượng, hãy xoay tay gạt đến góc mong muốn rồi khóa ở nấc tương ứng. Nên thao tác nhẹ nhàng, dứt khoát, không dùng thêm ống nối dài hay búa để cưỡng bức tay gạt. Sau khi lắp, hãy tăng áp từ từ và kiểm tra rò rỉ ở các mối nối trước khi đưa vào hoạt động chính thức.

Lưu ý khi sử dụng Van bướm tay gạt PVC

Điều đầu tiên cần ghi nhớ là chọn van phù hợp với môi trường làm việc. Bạn cần đối chiếu loại hóa chất, nồng độ và nhiệt độ thực tế với bảng tương thích hóa chất của nhà sản xuất, đồng thời chọn đúng vật liệu gioăng giữa EPDM và FKM. 

Không nên dùng van PVC cho hơi nóng, nước nóng trên 60 độ C hoặc các dung môi hữu cơ mạnh. Áp suất làm việc phải nằm trong giới hạn cho phép, và cần tránh hiện tượng búa nước do đóng van quá đột ngột trong hệ thống áp lực lớn, vì xung áp có thể làm nứt thân van hoặc hỏng mối nối.

Với van lắp ngoài trời, bạn nên che chắn khỏi ánh nắng trực tiếp hoặc chọn loại PVC có phụ gia chống tia cực tím, bởi tia UV làm vật liệu lão hóa, ngả vàng và giòn dần theo thời gian. Khi vận chuyển và lắp đặt, tránh làm rơi hoặc va đập mạnh.

Định kỳ nên kiểm tra tình trạng gioăng, độ kín và độ trơn của trục, nếu thấy rò rỉ hoặc tay gạt nặng bất thường thì cần xử lý hoặc thay thế kịp thời. Cuối cùng, hãy mua sản phẩm tại các đơn vị uy tín, có chứng nhận xuất xứ và thông số kỹ thuật rõ ràng để đảm bảo van đạt chất lượng, vận hành ổn định và bền bỉ trong thời gian dài.